Tag Archives: spływ Dunajcem

Pieniny – wiosennie i burzowo (3 maja)

Po długiej i mroźnej zimie wreszcie nastała upragniona wiosna. Spływ Dunajcem pomimo zimowej aury rozpoczął się tak jak planowano czyli 1 kwietnia. Chętnych na pierwszy spływ w tym roku nie brakowało. Pieniny na wiosnę są prześliczne, krajobraz zmienia się dynamicznie z dnia na dzień. Na łąkach pojawiają się pierwsze kwiaty, hałasują ptaki i przychodzą pierwsze burze. Przyroda budzi się do życia. Warto to zobaczyć na własne oczy.

Co dalej z przystanią w Krościenku?

kroscienko_przystan_flisacka-1Zarząd Polskiego Stowarzyszenia Flisaków Pienińskich podjął decyzję i kierunek dla dalszych działań w sprawie budowanej przystani flisackiej w Krościenku nad Dunajcem. O planowanej budowie obiektu dla przewoźników pisaliśmy już w maju zeszłego roku.

Opracowywana inwestycja będzie oszczędniejsza niż początkowo zakładano. W górnej części budynku powstanie zaplecze socjalne – ogólnodostępne toalety, a w dolnej – wózkownia dla łodzi. Nie będzie – jak postanawiano wcześniej – punktu gastronomicznego i wydzielonej części handlowej. Nowa przystań ma stanąć nieopodal parkingu zlokalizowanego przy nowym kościele parafialnym p.w. Chrystusa Dobrego Pasterza (lewy brzeg Dunajca, za mostem).

– Raczej nie będzie przedsięwzięcia, które zwiększy frekwencję osób spływających łodziami do Krościenka – stwierdza Jan Sienkiewicz prezes PSFP.

W poprzednim sezonie (kwiecień – październik 2012 r.) do końcowego miejsca spływu dotarło tylko 900 tratew z turystami. Polskie Stowarzyszenie Flisaków Pienińskich już niedługo przystąpi do sporządzania planów i przygotowywania niezbędnej dokumentacji. Prace mają się rozpocząć jeszcze w tym roku.

Przystań flisacka w Szczawnicy

Tak o to prezentuje się przystań flisacka w Szczawnicy w pierwszych dniach marca. Śnieg pokrywa jeszcze całe Pieniny, a do rozpoczęcia sezonu już coraz bliżej. Po kilku słonecznych i ciepłych dniach powróciła zimowa aura. Taka pogoda ma się utrzymać aż do końca miesiąca. Pierwszy w tym roku spływ Dunajcem powinien rozpocząć się już w typowo wiosennej pogodzie.

Dokładna trasa spływu

Wypływając z przystani w Kątach rozpoczyna się wyjątkowa podróż. Podróż w świat pienińskich legend, skalnych grani, nieskażonej przyrody, podróż z nurtem rwącej górskiej rzeki, podróż dzięki której zapamiętamy Pieniny na zawsze… Mimo iż od przystani końcowej w Szczawnicy Niżnej dzieli nas w linii prostej do początku spływu zaledwie 6,7 km, to trasa którą płyniemy, dzięki dziewięciu zakolom wydłuża się do 15 km. Różnica poziomów pomiędzy krańcami tej trasy wynosi 35 m. Czas spływu zależy od stanów wód Dunajca i wynosi od 2 do 3 godzin. Zaczynając spływ Dunajcem po prawej stronie mijamy niewielki słowacki cypelek zwany Upranek. Po polskiej stronie znajduje się Macelowa Góra (802 m n.p.m.), która patrząc z daleka, przypomina piramidę lub stożek. Objęta została ścisłą ochroną rezerwatową, ponieważ jej zbocza porasta reliktowa sosna zwyczajna. Niektóre okazy drzew liczą sobie nawet 150 lat. Jest to także zbiorowisko Pienin o charakterze kserotermicznym, czyli środowisko leśne, gdzie nasłonecznienie jest szczególnie intensywne. W jej podnóżu ukształtowanym przez zjawisko erozji, leży Biała Skała (598 m n.p.m.), od niej ciągnie się barwny pas Czerwonych Skał. Pierwszy sześciokilometrowy odcinek spływu biegnie płaskodenną szeroką doliną Dunajca, wyżłobioną wzdłuż południowych podnóży Pienin, na granicy pasa skałkowego i formacji geologicznej zwanej fliszem podhalańskim. W skrócie pisząc, jest to seria naprzemianległych ułożonych warstw skał osadowych morskiego pochodzenia, składająca się z zalegających na przemian ławic i warstw zlepieńców, piaskowców, mułowców i iłowców, rzadziej rogowców i margli. Flisz podhalański jest odmianą fliszu karpackiego. Powstał w najwyższym eocenie i oligocenie, po sfałdowaniu i częściowym wypiętrzeniu Tatr.

Płynąc dalej na południe, zostawiamy za sobą szczyty Cisowca (665 m n.p.m.), Zamczyska (692 m n.p.m.), Flaków (805 m n.p.m.), Rabsztyna (690 m n.p.m.) i Macelaka. Po prawej stronie położona jest słowacka wioska Majere. Jej dawna nazwa to Szwaby Wyżne. Cechuje się zabudową typową dla osadnictwa niemieckiego. Po polskiej stronie znajdują się Sromowce Średnie. W tym momencie łodzie skręcają w lewo i wpływają do malowniczo położonej letniskowej wsi jaką są Sromowce Niżne. Wieś ma układ wielodrożny, a zagrody których wiele, mają charakter zabytkowy. Sromowce położone są na wysokości 450 – 460 m n.p.m. W pobliżu nowego kościoła znajduje się XII-wieczny góralski kościółek otoczony starymi lipami, kryjący w środku cenne zabytki sztuki późnośredniowiecznej. Ze Sromowiec Niżnych roztacza się przepiękny widok na masyw Trzech Koron (982 m n.p.m.). Na prawym brzegu rozciąga się wieś Czerwony Klasztor – do 1945 r. nosiła nazwę Szwaby Niżne, a to dlatego, że jej założycielami byli koloniści ze Szwabii. W końcowym odcinku wsi, u ujścia potoku Lipnik, w otoczeniu wiekowych lip znajduje się słynny Klasztor Kartuzów. Nazwa klasztoru „Czerwony Klasztor” pochodzi od czerwonej dachówki, którą jest przykryty. Klasztor powstał w XIV wieku i przez długie lata był zamieszkiwany przez mnichów z zakonu kartuzów. Z początkiem XVIII wieku do klasztoru zostali sprowadzeni Kameduli. Założyli tu szpital, aptekę oraz zajazd dla podróżnych. Najbardziej wyróżniającym się i znanym wśród wszystkich mnichów był brat Cyprian. Był to człowiek niezwykle mądry, lecz niespokojny duchem. Jak głosi legenda, na skonstruowanej przez siebie lotni (jeśli tak można to nazwać) wzniósł się ze szczytu Trzech Koron, by poszybować w stronę Tatr. Najbardziej znanym dziełem brata Cypriana jest zielnik zawierający 283 rośliny z Pienin i Tatr. Zawierał opisy leczniczych właściwości tych roślin w kilku językach, m.in. w łacińskim, polskim, niemiecki i greckim. Obecnie zielnik znajduje się w Muzeum Narodowym w Bratysławie.

Mijając zabudowania klasztorne, nurt rzeki staje się żywszy i jeszcze chwila a znajdziemy się u wrót przełom pienińskiego. Patrząc z tej perspektywy, to masyw Trzech Koron robi niesamowite wrażenie. Wydaje się jeszcze bardziej majestatyczny. Jak już wiemy, Trzy Korony są najwyższym szczytem Pienin Właściwych zbudowanych z twardych wapieni rogowcowych serii pienińskiej i ułożonych w pięć charakterystycznych turni w kształcie korony. Na jej najwyższym wierzchołku znajduję się platforma widokowa mieszcząca 15 osób. Widok stamtąd na całą dolinę Dunajca, Tatry, Gorce należy do najpiękniejszych w Polsce. Przy sprzyjających warunkach pogodowych ujrzeć możemy także Babią Górę, która z oddali wygląda jak miniatura słynnego afrykańskiego Kilimandżaro. Z Trzech Koron odległość do lustra wody wynosi 530 metrów. W szczelinach Trzech Koron ma swoje gniazda pomórnik i pustułka. Tu również rośnie między skalnymi załomami najrzadszy z pienińskich endemitów – mniszek pieniński. Choć jego obecność w tym miejscu jest dość niepewna, a to ze względu na obrywające się co jakiś czas fragmenty skalne. W pienińskiej florze występują jeszcze inne rośliny o znaczeniu endemicznym – czyli takie, które poza Pieninami nie występują nigdzie indziej. Świadczą one o izolacji tego regionu od sąsiednich terenów dzięki temu, że w okresie największego zasięgu lądolodu skandynawskiego i lokalnych lodowców tatrzańskich Pieniny nie były zlodowacone. Na szczyt Trzech Koron od strony Sromowiec można dostać się szlakiem, który wiedzie dnem Wąwozu Szopczańskiego i Podskalniej Góry (742 m n.p.m.) Jak głosi legenda, w wąwozie tym miejscowi górale stoczyli bitwę ze Szwedami w obronie króla Jana Kazimierza. Wydarzenia to zostało opisane przez Henryka Sienkiewicza w „Potopie”.

Od zakola pod Trzema Koronami rozpoczyna się słynny Przełom Dunajca. Rzeka tworzy w nim 7 pętli, płynąc między potężnymi i urwistymi skałami. Ich wysokość gdzie nie gdzie dochodzi do 300 metrów. Oglądając te wszystkie cuda, odnosimy wrażenie wielkiej potęgi natury, zastanawiając się nad tym, w jaki sposób natura mogła utworzyć na tak niewielkim obszarze, taką różnorodność krajobrazu. Płynąc dalej trudno jest przewidzieć, w która stronę skręci rzeka, gdyż jej nurt zagradza skalna ściana. Dla turystów będących pierwszy raz na spływie to swego rodzaju zgadywanka oraz wielka ciekawość, którą zręcznie wykorzystują flisacy, zadając swoim pasażerom pytania i zagadki. Jeśli chodzi o Przełom Dunajca od strony naukowej, to od wielu dziesięcioleci wielu słynnych geologów nurtowało pytanie, jak też ten przełom jest zbudowany i jaka jest jego geneza. Na przestrzeni lat powstało kilka teorii, jednak aktualnie podaje się, że przełom posiada budowę strukturalno – antecedencyjną: Pieniny wypiętrzyły się w poprzek biegu Dunajca, a jego meandryczne koryto jest wynikiem dostosowania biegu wód do struktury geologicznej podłoża. Rzeka „wgryzła” się w mniej odporne na erozję skały, a omijała twarde wapienie rogowcowe, z których zbudowane są pienińskie szczyty.

Niesieni silnym prądem rzeki (woda pieni się wzburzona oporem podwodnych głazów) mijamy Grabczychę Wyżną i Niżną, grotę rybacką zwaną Rybacką Dziurą. Była ona niegdyś schronieniem dla rybaków podczas nocnych połowów łososia „na światło”. Niestety teraz ani łososie, ani trocie bałtyckie nie docierają do Dunajca. Jest to spowodowane tym, iż ryby nie są już w stanie pokonać zanieczyszczonej Wisły. Przełom jest również miejscem występowania ryb drapieżnych, takich jak pstrąg czy głowacica. Ich dość duże rozmiary spowodowane są nadwyżka pożywienia. W Dunajcu występują także: brzana, lipień, ukleja, leszcz, świnka oraz szczupak.

Kolejnym etapem spływu jest miejsce zwane Zbójnickim Skokiem. Skały zwężają się tu do około 10 metrów z obu stron, tworząc jakby skalny klin. Jak podaje legenda – słynny zbójnik Janosik przeskoczył Dunajec, uciekając przed węgierskimi żandarmami. Po lewej stronie na skale miał jakoby zostać odciśnięty ślad kierpców Janosikowych. Głębokość wody w tym miejscu na Dunajcu dochodzi prawdopodobnie do 12 metrów.

Będąc przy Świniej Skale, flisacy pokazują Wilczą Jamę z głową wilka. Skała została tak nazwana przez flisaków, którzy dawniej sami wciągali łodzie pod prąd do przystani w Sromowcach Niżnych. Było to bardzo niewdzięczne i męczące zajęcie. Jeden flisak ciągnął czółno na powrozie, a drugi długą żerdzią, zwaną odpychaczką, odpychał je od brzegu. W jednym miejscu znajdowała się bardzo stroma wapienna ściana, która opadała pionowo do Dunajca, flisacy musieli wchodzić do wody mówiąc przy tym „stanęła jak świnia na drodze”. Obecnie do przystani początkowej, wszystkie tratwy przewożone są ciężarówkami.

Płynąc dalej, powoli znika za nami masyw Trzech Koron, opływamy półwysep Klejowej Góry, a przed nami zaczyna się pokazywać masyw Golicy (833 m n.p.m.). Można teraz podziwiać w całej okazałości malownicze turnie Siedmiu Mnichów. Z ich nazwą związana jest kolejna, pienińska legenda. Według niej, zakonnikom z Czerwonego Klasztoru wolno było zbierać wszystkie rośliny, oprócz jednej. Ten kto złamał ten zakaz, zamieniany był przez przeora w skałę. Tą zakazaną rośliną miał być podobno jałowiec sawina. Jest to roślina będąca reliktem zamierzchłej epoki przedlodowcowej.

Przy skalnych Mnichach Dunajec raptownie skręca w lewo i pojawia się prostopadła, potężna i urwista, ale jakże piękna skalna ściana Facimiecha. Flisacy potrafią na niej wskazać zarys postaci mniszki i orła. Woda jest tu wartka, Dunajec odbija w prawo i po chwili wpływamy na rozległe rozlewisko zwane Leniwym Plosem. Łodzie płyną tu spokojnie i górale na ten czas odkładają „spryski”. Dunajec cichnie, co sprzyja delektowaniu się pięknem pienińskiej krainy. Również i to miejsce związane jest z pewna legendą. Otóż, w tym tutaj miejscu ponoć zapadł się pod wodą klasztor z grzesznymi mnichami i do dziś z głębin dobiega niekiedy bicie dzwonów.

Płynąc dalej, możemy podziwiać poszarpane ściany Ligarków, Piecków i Fujarkowych Skał. Na prawym brzegu znajduje się łąka zwana Polanką. Dawniej była tu węgierska gospoda. Wzdłuż prawego brzegu wiedzie słynna Droga Pienińska, łącząca Czerwony Klasztor ze Szczawnicą Niżnią. Jest to także przepiękny szlak pieszy i rowerowy.

Przed nami w górze leży malownicza grań Pieninek – Sokolica (747 m n.p.m.) – według wielu uznawana za najpiękniejszy szczyt Pienin. Wznosi się niemal prostopadłą ścianą na wysokość 300 metrów ponad lustro wody Dunajca. Na niej znajduje się też słynna reliktowa sosna, która tak dzielnie od setek już lat opiera się trudnym warunkom pogodowym. Po lewej stronie widoczny jest Czerteż (774 m.n.p.m.) i Czerwone Skały (745 m n.p.m.). Przez te szczyty wiedzie jeden z piękniejszych szlaków pieszych w Pieninach, a oglądany z ich perspektywy Przełom Dunajca robi niesamowite wrażenie. Biegnie tutaj również najdłuższy pieszy szlak niebieski, który prowadzi ze Szczawnicy przez Górę Zamkową, Trzy Korony aż do Czorsztyna.

Opływając północy cypel Golicy, Dunajec skręca teraz łagodnym łukiem w prawo. Poniżej Leniwego, z kierunku północno – zachodniego do Dunajca wpada Pieniński Potok. Jego ujście porasta lasek olszynowy. Dolina Pienińskiego Potoku oddziela Masyw Trzech Koron od grzbietu Pieninek i jest określana jako jedna z najdzikszych mateczników pienińskiej przyrody. Po prawej stronie u wylotu potoku, widać Ślimakową skałę porosłą reliktowym lasem sosnowym. Również i z tym miejscem związana jest ciekawa legenda. Według niej, na skale w jednym jedynym dniu w roku, schodzą się tu ślimaki z całych Pienin.

Teraz docieramy do miejsca charakteryzującego się najwspanialszymi widokami na trasie spływu. Znajduje się tu Wilcza Skała, Głowa Cukru i Sokolica. Będąc na szczycie tej ostatniej, można podziwiać fenomenalną panoramę Małych Pienin, Dolinę Leśnickiego Potoku oraz Przełom Dunajca. Szczyt ten zawdzięcza swą nazwę sokołom, które niegdyś gnieździły się na jej skalnych półkach. Aktualnie istnieje realna szansa zaobserwowania tych pięknych drapieżnych ptaków w locie. Od kilku lat prowadzona jest na terenie PPN akcję reintrodukcji sokoła wędrownego. Jeśli chodzi o florę, to oprócz wspomnianej wcześniej sosny reliktowej, w obrębie szczytu rosną też i inne ciekawe gatunki drzew, np. północne zbocza Sokolicy porasta typowy dla Pienin las bukowy, południowe zaś są zbiorowiskiem naskalnej murawy górskiej. Tutaj też rośnie symbol pienińskiej flory – Złocień Zawadzkiego.

Mijając Sokolice, dopływamy do miejsca gdzie prąd rzeki jest najszybszy – tj. Bystrego Prądu. Płynąc wartko, możemy zobaczyć lesiste Przechodki Wielkie i Przechodni Wierch. Naprzeciw, tuż przy brzegu znajduje się silne wywierzysko krasowe – zwane Stuletnim Źródłem. Temperatura wody nie przekracza tam 9 stopni Celsjusza. Źródło nie zamarza zimą, a w mroźne dni unoszą się nad nim kłęby pary. Góralskie powiedzenie mówi „Kto stąd wodę pije, sto lat żyje”. Pieniny mimo tego, iż są górami zbudowanymi w większości z wapieni, to zjawisk krasowych jest tu mało, a to poprzez niezwykle skomplikowaną budowę geologiczną pienińskiego pasa skałkowego.

W końcu docieramy do miejsca, gdzie znajduje się skała zwana Samą Jedną (530 m n.p.m.) po słowacku Osobitą, a żartobliwie Starą Panną. Dunajec kolejny raz zatacza ostry łuk oraz zmienia swój kierunek o 180 stopni. Po prawej stronie dostrzegamy stromą skalna ścianę, od charakterystycznych wymyć zwaną Wylizaną (571 m n.p.m.). Ściana ta łączy się dalej z Bystrzykiem (704 m n.p.m.), który oddziela Pieniny Właściwe od Małych. Między Wylizaną, a Samą Jedną kończy swój bieg Leśnicki Potok, łącząc swe wody z Dunajcem.

Łagodnym zakolem łodzie płyną teraz w prawo koło Wylizanej. Od tego miejsca granica państwa biegnie na wschód szczytami Wylizanej i Bystrzyka, a następnie malowniczym grzbietem Małych Pienin. Zbliżamy się teraz już do końcowego odcinka spływu, przed nami ostatnie zakole Dunajca i ostatni szybki nurt pod Hukową Skałą (470 m n.p.m.). Wypływamy teraz na spokojne i szerokie rzeczne ploso. Na prawo, nad lasem urwisko Białej Skały. Tutaj znajduje się również przeprawa promowa dla turystów zmierzających niebiesko znakowanym szlakiem na Sokolicą i dalej, w głąb Pienin np. na Trzy Korony. Zbocze znajdujące się po prawej stronie, to tzw. Kacze. Między drzewami można tu dostrzec schronisko PTTK  „Orlica”.

To już prawie koniec wspaniałego spływu Dunajcem. Wszystkie te urwiste skalne ściany, rwący nurt, miejsca pełne legend i fascynującej przyrody mamy już za sobą, krajobraz teraz jest zupełnie inny. Po lewej stronie rozpościera się pas nadbrzeżnych zarośli i tarasy krościeńskiego Krasu. Coraz mocniej w uszy wpada szum wzburzonego Grajcarka. Przed nami rozciąga się widok na Szczawnicę Niżnią. Przed mostem na Grajcarku znajduje się przystań końcowa spływu. Jednak dla flisaków to jeszcze nie koniec pracy, po wysadzeniu na brzeg turystów podążają swoim już pustymi tratwami dalej, do przysiółka Piaski, gdzie łodzie są demontowane i ładowane na ciężarówki. Stąd przewozi się je z powrotem do przystani początkowej w Sromowcach – Kątach.

Pieniny i spływ Dunajcem

Pieniny – kraina o nieprzeciętnych walorach krajobrazowych, kraina do której zapraszać trzeba jedynie tych, których tu jeszcze nie było. Kto jednak choć raz tu był i zetknął się z niepowtarzalnym pięknem tego małego górskiego regionu, ten wie, że jest to miejsce szczególne. Wspaniała przyroda, jej odrębność, oryginalność krajobrazu, barwna historia tego miejsca, cenne zabytki kultury oraz żywy do dziś folklor góralski sprawiają, że Pieniny odwiedza co roku kilkaset tysięcy turystów z kraju i zagranicy. To całkiem imponujący wynik.

Nie wyrywaj się z gościny,
Gdy cię losy tam zawiodą,
A z powrotem puść się wodą
Na Dunajcu przez Pieniny

Pieniny są małym lecz dobrze wyodrębnionym pasmem górskim leżącym 30 km na północny wschód od Tatr, stanowiącym środkową, najbardziej na północ wysuniętą częścią łańcucha skalic wapiennych, zwanych Pienińskim Pasem Skałkowym. Rozciąga się on wąską strefą długości ponad 500 km od okolic Bratysławy, poprzez Morawy, następnie wzdłuż południowych stoków Beskidów Zachodnich, aż do Marmaroszy w Rumunii. Pas skałkowy zbudowany jest z wapieni jurajskich, dolno – i środkowo kredowych, a rzadziej z piaskowców, nasuniętych z południa. Na utworach tych osadziły się skały górnokredowe, tworząc „osłonę skałkową”. W trwających w trzeciorzędzie ruchach górotwórczych nastąpiły tu wylewy andezytów. Skomplikowana budowa Pienin jak i całego pasa skałkowego wynika z tego, że w swej przeszłości były pofałdowane w górnej kredzie, a następnie dwukrotnie w trzeciorzędzie. Późniejsza erozja doprowadziła do powstania pięknych i malowniczych dolin, czego świetnym przykładem jest Przełom Dunajca. Pieniny w swej zamierzchłej przeszłości zostały podzielone przełomem Dunajca na trzy części: Pieniny Spiskie (Żar 879 m n.p.m.), Pieniny Właściwe, leżące między Czorsztynem a Szczawnicą (Trzy Korony 982 m n.p.m.) oraz Małe Pieniny, które położone są na wschód od Bystrzyka (Wysoka 1054 m.n.p.m.). Z wymienionych wyżej trzech części Pienin, zdecydowanie najpiękniejsze są Pieniny Właściwe. Rozciągają się na długości 12 km. i mają średnio 4 km szerokości (w najszerszym miejscu ok. 5).

Tutaj właśnie w 1932 roku, po wielu latach starań powstał pierwszy w Europie, a drugi na świecie, międzynarodowy park przyrodniczy. Jego twórcami byli trzej profesorowie: Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński i Walery Goetel. W granicach Pienińskiego Parku Narodowego i słowackiego PIENAP-u znajduje się ok. 4500 ha, w tym 2231 ha po stronie polskiej.

Najatrakcyjniejszą formą poznania Pienin Właściwych jest spływ Przełomem Dunajca, który według opinii bardzo wielu ludzi jest uznawany za jeden z najpiękniejszych przełomów rzecznych nie tylko w Europie ale i na świecie.

Najstarsi górale nie pamiętają, kto wymyślił i zapoczątkował spływ jako atrakcję turystyczną. Jednak ze źródeł literackich możemy się dowiedzieć, iż pierwsze wzmianki o tym pochodzą z lat trzydziestych XIX wieku. Od tamtego czasu wiele się na świecie zmieniło, nastąpił przełom w technice i medycynie, dokonywano spektakularnych odkryć w wielu dziedzinach nauk, jednakże tutaj w Pieninach odnosi się wrażenie, jakoby czas się zatrzymał. Flisacy nadal spławiają turystów na swych tratwach tak jak przed wieloma latami ich pradziadowie, tak jak oni w czasie trwania spływu opowiadają pienińskie legendy oraz ciekawostki dotyczące przyrody Pienin. Zmieniły się tylko flisackie tratwy. W pierwszych latach spływu tratwami bywały dwa czółna połączone wikliną. Mieściło się w nich wówczas tylko dwóch pasażerów i dwóch flisaków. Później zaczęto wiązać razem trzy czółna, które były o wiele bezpieczniejsze i mogły pomieścić oprócz załogi do pięciu osób. Na początku XX wieku pływano już najczęściej na czterech czółnach. Czółna były robione z pni jodły lub topoli. Taki prototyp dzisiejszej łodzi można zobaczyć w pawilonie wystawowym na przystani w Sromowcach Kątach. Obecnie tratwa flisacka składa się z pięciu połączonych ze sobą czółen zbitych z desek. Przód tratwy (część dziobowa) wyścielony jest gałązkami świerka. Zapobiegają one wlewaniu się wody, która w trakcie spływu w niewielkich ilościach dostaje się do środka. Jednak nie należy się niczego obawiać. „Osprzęt” będący w każdej tratwie, to tzw. „spryski”, czyli drążki świerkowe do odpychania i „wylywka”- czerpak do wybierania wody.

Z inicjatywy zarządu Pienińskiego Parku Narodowego w 1934 roku utworzono Polskie Stowarzyszenie Flisaków Pienińskich na Dunajcu. Zajmuje się ono organizacją spływu i skupia flisaków ze wszystkich okolicznych miejscowości jak: Szczawnica, Krościenko, Czorsztyn, Sromowce Wyżne i Niżne. Przez wiele lat spływ brał swój początek poniżej przełomu czorsztyńskiego, u podnóża zamku w Niedzicy. Jednak w raz z tym jak rozpoczęto budowę zapory czorsztyńskiej w 1975 roku, skrócono trasę o 6,5 km, a przystań przeniesiono do przysiółka Kąty należącego do Sromowiec Wyżnych. Kąty leżą u podnóża południowych stoków Pienin Czorsztyńskich, przy ujściu Strasznego Potoku do Dunajca. W latach 1978 – 80 miała miejsce w Pieninach swoista sensacja naukowa, odkryto bowiem w miejscu zwanym Między Potoki ślady osady paleolitycznej sprzed 15 – 12000 lat, zaszeregowanej do tzw. kultury magdaleńskiej. Jej mieszkańcy zajmowali się przerobem miejscowych radiolarytów na łupane narzędzia kamienne. Ślady pobytu ludności kultury magdaleńskiej na ziemiach polskich były jak dotąd bardzo nieliczne – stwierdzają badacze. Bogactwo liczącego około 3000 wyrobów kamiennych inwentarza z Kątów czyni go więc w tej strefie zespołem unikatowym.

Otwarcie kolejnego sezonu flisackiego już za 40 dni!

Jeszcze miesiąc i kilka dni dzieli nas od rozpoczęcia 181 sezonu flisackiego. Pierwszych kilkadziesiąt łodzi flisackich zwodowanych zostanie 1 kwietnia, we wczesnych godzinach porannych (ich liczba znacznie się powiększy zaraz na początku maja, wtedy to nurtem Dunajca pływać będzie już ok. 250 tratew). Tegoroczny sezon flisacki (tradycyjnie) potrwa do 31 października. Jedynym dniem wolnym od spływu będzie święto Bożego Ciała, które w tym roku przypada 30 maja.

Wszystkich turystów planujących wycieczki na spływ Przełomem Dunajca w okresie zwiększonego ruchu turystycznego (weekend majowy, weekend sierpniowy i wszystkie miesiące wakacyjne) chcących uniknąć dużych kolejek przy kasie, zachęcamy bardzo serdecznie do korzystania ze spływu w godzinach porannych, tj. od godziny 8.30 do 10.00. Spływ Dunajcem w tym czasie pozwoli Państwu na wcześniejsze dopłyniecie do końcowej przystani w Szczawnicy lub nieco dalej – do Krościenka (w zależności od wyboru) i dalsze zwiedzanie Pienin.

Spotkanie z flisakami na targach turystycznych w 2013 r.

Spływ Dunajcem jest fenomenem samym w sobie, to pienińska atrakcja turystyczna, popularna nie tylko w naszym kraju. Reklamy jednak nigdy nie za mało, bo przecież piękno trzeba pokazywać. Dlatego też wszystkich chętnych, którzy chcą pogłębić swoją wiedzę dotyczącą flisactwa oraz uzyskać więcej ciekawych i potrzebnych informacji na temat samego spływu Przełomem Dunajca oraz Pienińskiego Parku Narodowego – serdecznie zapraszamy (już po raz kolejny) na tegoroczne targi turystyczne. Pierwsza taka uroczystość, w której wezmą udział przedstawiciele Polskiego Stowarzyszenia Flisaków Pienińskich, odbędzie się już w tym miesiącu, w Łodzi. Poniżej podajemy szczegółowe dane imprez. Spotkać nas będzie można w trzech miejscowościach:

  • Łódź – XIX Targi Turystyczne NA STYKU KULTUR – targi odbędą się w dniach 22-24 lutego w nowym Centrum Konferencyjno-Wystawienniczym MTŁ przy ul. Politechniki 4.
  • Wrocław – Międzynarodowe Targi Turystyczne Wrocław – impreza organizowane przez Evento S.A. w dniach 05-07 kwietnia we wrocławskiej Hali Stulecia.
  • Warszawa – XVII Targi Turystyki i Wypoczynku – miejsce targów: Centrum Targowo-Kongresowe MT Polska, ul. Marsa 56c – impreza rozpocznie się w dniu 19 kwietnia i potrwa trzy dni (do 21.04). Wstęp wolny.

Spływ Dunajcem historia

Adam Grywalski – Sromowce Niżne

Z historii spływu Dunajcem

splyw_dunajcem_historia_dunajecTradycja spływu łodziami przez Pieniny nurtem Dunajca sięga początków XIX wieku. Zwyczajny spław drzewa i połów ryb w przełomie dokonywane dla celów gospodarczych, przekształciły się z czasem w jedną z atrakcji turystycznych w kraju i w Europie. Wpłynęła na to zarówno niecodzienność przeżyć, których nie skąpi przejażdżka łodziami bystrym nurtem górskiej rzeki, opowieści flisaków, jak i piękno pienińskiego krajobrazu, w wielu fragmentach zachowanego w pierwotnym stanie.

Za początek spływu jako atrakcji turystycznej uznaje się rok 1831. Z tego roku pochodzi wzmianka w kronice uzdrowiska szczawnickiego o spływie przełomem Dunajca i wielkim połowie łososi. Spływy w tym czasie organizował głównie Józef Szalay, właściciel Szczawnicy. Na przełomie XIX i XX wieku spływ stał się atrakcją międzynarodową. Głośno o nim było na ziemiach polskich i na węgierskim Spiszu. Przyjeżdżali turyści z Krynicy i Kieżmarku, flis stał się nawet ulubioną rozrywką turystów tatrzańskich. W latach 20. XX wieku jego popularność jeszcze wzrosła. Jan Wiktor, wielki popularyzator Pienin, opisywał: „Na brzegach Dunajca czekają górale sromowscy gościa, po ugodzie z nim co do ceny, umieszczają go w wąskiej z jednego pnia wydrążonej łódce, do której dla większego bezpieczeństwa przyczepiają jeszcze dwie po bokach i puszczają się w dół z prądem”. W tym też okresie nastąpiły pierwsze próby uchwycenia flisactwa w ramy organizacyjne podejmowane przez Starostwo Powiatowe w Nowym Targu, Straż Graniczną, Polskie Towarzystwo Tatrzańskie, jednak wszystkie zakończyły się fiaskiem. Najtrafniej wytłumaczyła to Stanisława Kołodziejska, nauczycielka ze Szkoły Podstawowej w Sromowcach Niżnych stwierdzają, że: „Wszelkie poczynania w zakresie uporządkowania spływu szły z góry w formie nakazu – przymusu, który góralom był nieznany. Dunajec i ludzie na nim znali i byli posłuszni jedynie siłom przyrody. W każdym wypadku szukano rozwiązania poza plecami flisaków, a nikt nie umiał trafić do właściwego punktu, to jest do flisaka”.

18 lutego 1934 roku to jedna z najważniejszych dat w historii flisactwa pienińskiego. W tym dniu w sali szkolnej Szkoły Podstawowej w Sromowcach Niżnych odbyło się zebranie założycielskie pod przewodnictwem Franciszka Kołodziejskiego, podczas którego flisacy z Czorsztyna, Krościenka, Szczawnicy, Sromowiec Niżnych i Wyżnych powołali do życia Polskie Stowarzyszenie Flisaków Pienińskich na rzece Dunajec, zatwierdzili statut organizacji opracowany wcześniej przez państwa Kołodziejskich i flisaków ze Sromowiec Niżnych. Dokonano wyboru zarządu, w skład którego weszli: inż. Tadeusz Owczarzak z Lasów Państwowych w Krościenku jako prezes, Jakub Borzęcki – wiceprezes, Andrzej Regiec – skarbnik, Stanisława Kołodziejska – sekretarz i referent oświatowy. Komisję Rewizyjną tworzyli: Jan Gabryś ze Szczawnicy, Franciszek Biel z Krościenka i Jan Janczy ze Sromowiec Wyżnych.

1 czerwca 1934 roku na mocy decyzji Wojewody Krakowskiego wpisano organizację do rejestru Stowarzyszeń i Związków Urzędu Wojewódzkiego pod nr 71.

W 1936 r. stan członków Stowarzyszenia przedstawiał się następująco:

  • Sromowce Niżne – 88 flisaków
  • Sromowce Niżne – 21
  • Krościenko – 15
  • Szczawnica – 15
  • Czorsztyn – 9

Łącznie 148. Dla porównania obecnie zarejestrowanych jest 482 flisaków. Przez cały okres istnienia organizacji kierowali nią ludzie o silnych charakterach, mający poparcie w braci flisackiej i oddanych sprawom flisactwa:

  • 1934 – Tadeusz Owczarzak
  • 1935 – Władysław Mrówczyński
  • 1936 – Stanisław Drohojowski
  • 1937 – 1939 Stanisław Smólski

W latach ich prezesury zlokalizowano dwie stałe przystanie, jedną w Czorsztynie, drugą w Sromowcach Niżnych. Ustalono zasady szkolenia i egzaminowania flisaków, które z niewielkimi zmianami przetrwały do dziś. Stowarzyszenie prowadziło szeroką działalność oświatową zakładając świetlice w każdej flisackiej miejscowości i organizując kursy snycerstwa, haftu, szycia.

W okresie wojny związek zaprzestał swojej działalności; w tym okresie odbył się tylko jeden spływ w czerwcu 1942, a uczestniczył w nim gubernator Otto Wachter owacyjnie witany przez Niemców ze Szwabów Niżnych.

Po wojnie działalność reaktywowano 28 lipca 1946 roku. Ponieważ dotychczasowy prezes inż. Stanisław Smólski nie wrócił jeszcze z niewoli, wybrano nowego, którym został inż. Marian Walczynko. Kolejnymi prezesami byli:

  • 1948 – Stanisław Lisowski
  • 1949-1955, 1960-1965 – Karol Laskowski
  • 1957-1959 – Stefan Waradzyn
  • 1966 – Jan Janczy
  • 1967-1968, 1978-1989 – Franciszek Borzęcki
  • 1969-1975 – Franciszek Regiec
  • 1976 – Jan Biel
  • 1990-2005 – Stefan Laskowski

Obecnie ich dzieło kontynuuje Jan Sienkiewicz.

 

Prace Pienińskie 2009, tom 19

Spływ Dunajcem – przeprawa promem

Spływ Dunajcem 2013 – rozpoczęcie sezonu flisackiego już za niewiele ponad dwa miesiące. Tymczasem wszystkich turystów odwiedzających Pieniński Park Narodowy i chcących w styczniu, w lutym lub w marcu wybrać się na Sokolice szlakiem niebieskim ze Szczawnicy, informujemy, że przeprawa promowa będzie funkcjonowała dopiero od dnia 15 kwietnia 2013 roku. Na dzień dzisiejszy, przeprawa przez rzekę jest niemożliwa i  zamknięta.

Opłata za przewóz jednej osoby dorosłej na drugi brzeg Dunajca w roku 2013 wynosi 3,00 zł. Natomiast przeprawa dziecka do lat 10, to koszt jednej złotówki i pięćdziesięciu groszy. Jeżeli cennik opłat za korzystanie z promu w tym roku ulegnie zmianie, zostaną Państwo o tym fakcie niezwłocznie poinformowani.

Prom przewożący turystów przez Dunajec, udających się szlakiem niebieskim na Sokolice lub podążających dalej aż na Trzy Korony – czynny jest w okresie:

    • 15.04 – 30.06 w godz. 8.00 – 19.00
    • 01.07 – 31.08 w godz. 8.00 – 20.00
    • 01.09 – 30.09 w godz. 8.00 – 18.00
  • 01.10 – 31.10 w godz. 8.00 – 17.00

Dunajec z dnia 29.12.2012

Przełom Dunajca – zdjęcia wykonane przy przystani flisackiej w Szczawnicy i na początkowej (pieszej) trasie turystycznej Szczawnica – Czerwony Klasztor (Droga Pienińska), pod koniec 2012 roku, w słoneczny i bardzo mroźny poranek.